* AO, özel borç ilişkilerindendir. BK 520 541
* AO, hükümleri uygun düştüğü ölçüde ticaret ortaklıkları ve henüz tüzel kişilik kazanamamış dernekler hakkında da uygulanır.
2.TANIM
* 2 veya daha fazla kişinin emek ve/veya sermayelerini birleştirmek suretiyle , iktisadi bir amacı gerçekleştirmek üzere kurulan ortaklıktır.
* Tüzel kişiliği yoktur.
3.UNSURLARI
* Akit unsuru: birbirine uygun irade beyanları şart / açık ve zimni irade olabilir /akdin asli unsurları hakkında açık yada kapalı olarak ortak amaç ve bu amacın gerçekleştirilmesi ereği az-çok belirgin olmalıdır
* Şahıs unsuru: 2 den fazla olmalı ayrıca kural olarak gerçek yada tüzel kişi olması fark etmez.
* Katılma payları: kişisel emek ,ticari itibar,para, sinai haklar,taşınmaz hakları vs.
* Müşterek gaye:erişilmesinde ortakların ortak yararları bulunan son hedeftir.
* Affecti societatis: ortak amacın kar veya zararını paylaşmak ereğine yönelmesi gerekir.yani gayeye ulaşabilmek için çaba sarfedilir.
II.TÜZEL KİŞİLİK
* AO,da tüzel kişilik yoktur.
* Dolayısıyla sorumluluk doğrudan doğruya ortaklara aittir.
* tüzel kişiliği bulunmamasına rağmen ticaret unvanı kullanabilirler.
III.GİZLİ ŞİRKET
* burda mevcut bir ticari işletmeyi işleten ile maddi açıdan gerekli katkıyı sağlayan kişiler mevcuttur.fakat dış ilişkilerde sermayeyi getirenin herhangi bir özelliği yoktur.
* Yani gizli ortak şirket ilişkisinde görülmemektedir.
* Dış ilişkide gizli ortak sorumlu yada temsilci olamayacağına rağmen,iç ilişkide bunlar gizli ortak tarafından paylaşılabilinecektir.
* Herhangi bir şirketin ortağı kendi payını şirket ortakları dışında başkasıyla paylaştığı zamanda gizli şirketten bahsedilir.
IV.UYGULANACAK HÜKÜMLER
* Gizli şirket hakkında BK520-541 hükümleri uygulanır
* Ayrıca TK136-152 maddeleride AO için kullanılabilir.
ADİ ŞİRKETİN KURULUŞU
1GENELAÇIKLAMA:
* Kuruluşu oldukça kolaydır.
2.ŞEKLİ
* Şekle tabi tutulmamıştır. BK11 aktin sıhhati ,kanunda sarahat olmadıkça hiçbir kele tabi değidir.
* Dolayısıyla tescil ve ilanada gerek yoktur .
* Fakat ortaklar kendi aralarında şekil şartı koyabilirler;bu halde şirketin kurulabilebilmesi için öngörülen şekil şartı gerçekleştirilmelidir. Aksi halde kurulmamış sayılır.
* Ortakların şirket kurma noktasında irade beyanları uyuşuyorsa şirket kurulmuş sayılır.
3.SERMAYESİ.
* Müşterek amacın gerçekleştirilmesine elverişli olmak şartıyla kanuna kamu düzenine ahlaka adaba aykırı olmayan her türlü şey adi şirkete sermaye olarak getirilebilir.
* Sermaye unsurunda dikkat edilecek husus: sermayenın fiilen getirilmesi degil onun taahhüt edilmesidir.
4.KONUSU
* Herhangi bir açık hüküm yoktur. O yüzden genel hükümlere bağlıdır.
* Yani kanuna ahlaka adaba kamu düzenine ve şahsi haklara aykırı olmamak şartıyla istenilen her şey olabilir
* Bunlara aykırı ise BK20 uyarınca butlan hükümleri uygulanır.
ADİ ŞİRKETİN İŞLEYİŞİ
1GENEL AÇIKLAMA:
* Bu konuda kanun genellikle tarafların iradelerine üstünlük tanımaktadır, dolayısıyla işleyişle ilgili olan hükümler düzenleyici niteliktedir.
2ADİ ŞİRKETTE İÇ İLİŞKİ.
* Ortakların,kanunun kendilerine tanıdığı serbestiden yararlanarak,kendi aralarında geçerli olacak hükümleri belirlemeleri ifade edilir.
A)sermaye taahhüt etme borcu
* Sermaye: şirketin kuruluşu ve işleyişi için gerekli olan ve ortaklar tarafından taahhüt edilen ve parayla ölçülebilen değerdir.
* Müşterek amacın gerçekleşmesi için gerekli olan vasıtalar sağlanmalıdır.
* Sermaye payı aynı olmak zorunda değildir.
* Hangi ortağın hangi oranda sermaye taahhüt ettiği şirket akdinde belirtilmelidir.
* Eger belirtilmemişse bütün ortaklar eşit miktarda sermaye taahhüt ettiği kabul edilir.BK 521/1
* Mal hak emek sermaye olarak taahhüt edilebilir mülkiyet yada kullanma hakkıda olabilir.
* Mal:menkul ,taşınmaz olabilir. Bu malların kullanım hakkıdahi olabilir.
* Mal dışında bazı hakalr:alacak , sinai haklar olabilir.
* Emek:sermaye şirketlerinden farklı olarak emek de sermaye olarka getirilebilir………..* sadece emeğini sermaye olarak getiren ortak akte konulacak bir hükümle zarardan muaf tutulabilir.
* Dış ilişki açısında sermaye türü öenmli değildir lakin; tüm ortaklar sınırsız sorumludurlar.
* * Adi şirkette kural olarak elbirliği mülkiyeti hükümleri geçerlidir. Böylece ortakların şahsi alacaklıları, alacaklarını ortağın şirketteki tasfiye payından alabileceklerdir. Çünkü elbirliği mülkiyetinde ortakların payları birbirinden ayrılmış değildir.
B)Kara katılma ve zararı paylaşma: 3 yöntemle belirlenir.
* Öncelikle adi şirket esas aktinde bu konuda hüküm olup olmadğığna bakılır
* *sadece zarara yada sadece kara ilişkin bir hüküm mevcut ise bu hüküm diğeri içinde geçerli olur
* akitte belirtilmişse sadece emeğini sermaye olarak getiren kimse zarara katılmayabilir.
* Akitte bu konuyla ilgili herhangi bir hüküm yoksa sermaye payları ne olursa olsun ortak kara ve zarar eşit olarak katlanacaktır.
C)Şirketin yönetimi
1. genel açıklama:İç ilişkide yönetim = dış ilişkide temsil
2. yöneticilerle şirket arasındaki ilişkinin hukuki niteliği: kural olarak vekalet hükümleri geçerlidir. Yani yetkisi olmadan yöneticilik yaparsa vekaletsiz iş görme hükümleri uygulanır
3. yönetim yetkisinin kapsamı
* Olağan işler:kural her ortak kendi başına şirketi yönetebilir bunun aksi akitle yada ortaklar kurulu ile yapılabilir.
* Olağan işler her işe göre değişebilir.liste verilmesi zordur.
* * şirkette yönetim yetkisi,genel kuruldan ayrılarak ortaklardan bir yada birkaçına verilmişse; olağan işler bakımından yönetici olmayan ortaklar yapılan bu işe karşı itiraz dahi edemezler.
* Olağanüstü işler: de şirketi bağlayacak bir karar alınabilmesi için yönetici olsun olmasın tüm ortakların oybirliği gerekir. Ancak işin geçikmesi dolayısıyla şirket önemli ölçüde zarar ve tehlike ile karşılaşacaksa oybirliği şartı uygulanmaz.
4. Yöneticinin hak ve yükümlülükleri
a)hakları:
* Şirketi yönetmek
* Üçret talep etmek
* Masraflarını talep etmek
b)yükümlülükleri
* Özen ve ihtimama borcu
* vekil gibi sorumluluk
* verdikleri zararların tazmin ile giderilmesi
* hesap vermek ve kar paylarını ortaklara dağıtmak
* şirketin işlerin incelenmesine izin vermek
D)Şirketin denetimi
* bütün ortaklara emredici olarak inceleme hak ve görevi tanınmıştır.
* Bu hakkın ortadan kaldırılmasını düzenleyen bir hüküm belirtilmesi mümkün değildir.yapılırsa geçersiz sayılır.
* Affectio societatisin uzantısıdır.
E)Rekabet yasağı
* Bütün ortakların, şirketin amacına aykırı veya şirkete zarar verebilecek işleri gerek kendi gerek başkaları hesabına yapmaması demektir.
* İhlali halinde;diğer ortaklar şu hakları talep edebilirler.
* Uğranılan zarar ve ziyanın karşılanması
* İşin adi şirket hesabına yapılmış sayılması
* Yasağa uyulmaması halinde haklı sebep sayılırsa şirketin feshi gerekebilir.
F)Ortaklar arasında değişiklik
1. yeni ortağın girmesi:bütün ortakların rızasına bağlı.payın devri halindede bütün ortakların rızasına bağlı
2. ortaklardan birinin şirketten çıkması:diğerlerin izni şart.(fesih hakkı verilebilir)
3. ihraç:kural olarak mümkün değildir. Haklı sebep gösterilerek çıkarılabilir.
3.ADİ ŞİRKETTE DIŞ İLİŞKİ
A.Şirketin temsili:3. kişilerle bir takım hukuki ilişkilere girmektir ve yöneticilik görevinin bir uzantısıdır.
* Bütün ortak ayrı ayrı yönetim ve temsil yetkisine sahiptir.
* Yapılan işlemin şirket adına yapıldığının bildirilmesi.
B Ortakların sorumluluğu:kural olarak müteselsil birinci dereceden sınırsız sorumludur.
Haksız fiilden kaynaklanan borçlarda ise , haksız fiili gerçekleştiren ortak veya yönetici sorumludur.haksız fiil; şirket adına yapılmışsa bu halde ortakların müteselsil sorumluluğu geçerlidir.
ADİ ŞİRKETİN SONA ERMESİ
Amaç birliğinin ortadan kalkması(kendiliğinden)
I.GENEL ACIKLAMA
İradi olarak
* Sona erme ile şirketin mameleki tasfiye edilir.
* Şirketin işleyişi sırasında 3.kişilere karşı üstlenmiş olan taahhütlerin bulunması ve bu durumdayken şirketin sona ermesi halinde ortakların taahhütleri devam edecektir. BK 541
II.SONA ERME SEBEBLERİ
A)Kendiliğinden sona erme sebepleri
1. müşterek amacın elde edilmesi, veya elde edilmesinin imkansız hale gelmesi
2. ortaklardan birinin ölümü
3. ortağın tasfiye payının haczi,ortağın iflası veya kısıtlanması
4. akitte belirtilen sürenin dolması; süre dolamsına rağmen şirket devam ediyorsa şirket artık süresiz hale gelmiş sayılır.
B)İradi olarak sona erme sebepleri
1. ortaklar iradesiyle:kural olarak ortak iradesiyle sona ermez.istisnaları:
* Akitte tek taraflı fesih hakkının tanınmış olması
* Şirketin belirsiz süreli olarak kurulmuş olması
* Şirketin herhangi bir ortağın yaşamı boyunca geçerli olacağı hususu belirtilmişse
* Son iki fıkrada belirtilen fesih taleplerinin iyiniyet ölçüleri içerisinde ve en az 6 ay önceden yapılması gerekir.
* Ortakların istemeleri halinde her zaman şirketin feshine karar verilebilir
2. Hakim iradesiyle:haklı sebep olarak belirtilen hallerde mahkeme tarafından gerçekten haklı bulunursa şirketin sona ermesi söz konusu olacaktır.
III.ŞİRKETİN TASFİYESİ,
A)Genel açıklama :şirketin sona ermesiyle şirket tasfiye sürecine girer.tasfiye işleminin bitmesiyle ortaklar arasindaki müşterek gaye ortadan kalkar. Ve ilişkisi sona erer.
B)Tasfiye işlemini gerçekleştirecek olanlar
* Ortaklar: bu durum olağanüstü bir durum olduğu için tüm ortaklar birlikte (yönetici olup olmama mühim değil)
* Tasfiye memurları: akitle yada ortaklar kurulu kararıyla tasfiye memurları belirlenebilir.tasfiye memurlar ortak yada 3.kişi olabilir.
* Mahkeme kararıyla belirlenenler
rtaklar yada tasfiye memurları yapmamışsa mahkeme memur seçer.
C)Tasfiye işlemleri
1.DIŞ tasfiye: 3. kişilerin Adi şirketlerle olan bağlarının ortadan kaldırılmasına yönelik aşamaya denir
* Önce aktifler paraya çevrilir.
* 3.kişilerdeki alacaklar tahsil edilir.
* Elde edilen para tasfiye masrafları ve 3. kişilere olan borçlar için harcanaktır.
2.İÇ tasfiye :
* Dış tasfiye aşamasında şirket borçları tamamen ödenmiş ve elde para kalmışsa iç tasfiyeye geçilir
* Bütün aktiflerin ve malların paraya çevrilmiş olması dolayısıyla bakiye para öncelikle ortakların getirmiş oldukları sermaye paylarının iadesi için kullanılır.
* Ortaklardan biri bir şeyin mülkiyetini sermaye olarak koymuşsa; o şeyi tasfiye sırasında aynen geri alamaz.ortak o “şeye”sermaye olarak konulurken ne tutarda değer biçilmişse ; o değeri isteyebilir.konulan şeye değer biçilmemişse o şeyin o tarihteki değeri tayin edilir.,o değer istenir.
* Ortak ortaklığa borç vermişse ; bu konudaki talebi ortak olarak değil alacaklı olarak söz konusu olacaktır.yani ortaklığın borçları ödenirken ödenecektir.
a)kar elde edilmişsertakların getirmiş oldukları sermaye paylarının ödenmesinden sonra tasfiye yapanların elinde hala para kalmışsa kar elde edilmiş sayılır.bu durumda 3 ihtimal vardır
* Şirket akdine bakılır: karın nasıl paylaşılacağı hususunda akitte herhangi bir hüküm varsa o uygulanır. Fakat akde konulan karın paylaşılması ile ilgili husus aşırı dengesizliğe yol açmamalıdır yanı aslan payı şartı geçersizdir.
* Akitte hüküm yoksa kar eşit olarak paylaşılacaktır.
* Sadece kar yada sadece zarar hakkında hüküm konulmuşsa aynı hüküm diğeri içinde geçerli olacaktır.
b)zarar edilmişse :tüm aktifler paraya çevrilmesine rağmen halen ödenmeyen borçlar varsa şirket zarardadır
* Şahıs şirketi olduğu için ortaklar katlanmak zorundadır.
* Ödenmeyen borçlar ortakların şahsi malvarlıklarıyla karşılanılır.
IV)ZAMANAŞIMI,
* Bir şirket akdine dayanan ve ortaklar arsında veya şirketle ortaklar arasında açılmış bulunan bütün davalar ile bir şirketin müdürleri,temsilcileri murakıplarıyla şirket ve ortaklar arasındaki davalar 5 yıllık zamanaşımına tabidirler.
I.TANIMI: Kollektif şrt. 2 veya daha çok gerçek kişi tarafından bir ticari işletmeyi müşterek ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan ve şirket alacaklılarına karşı ortaklarının tümünün sorumluluğu sınırsız olan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketidir.
* Ticari işletme işletilmesi: mesela esnaf işletmesi olmaz
* Ticaret unvanı kullanılması:tüm ortakların yada sadece bırının adı soyadıyla şirketin nevini gösterir ibare ör: Ahmet KILINÇ turizmcilik kolektif şirketi
* Gerçek kişi ortaklardan oluşması
* Ortakların sınırsız sorumlu olması/2 dereceden/3.kişiler acısından aksi geçersiz
* Tüzel kişiliğe sahip
II.KURULUŞU
A.Şirket akdi
* Yazılı bir akit olmalı
* Bu yazılı akdin 3 kişiler bakımından da geçerli olabilmesi için tescil ve ilan edilmesi lazım gelir
* Akdin muhtevası:
* Ortakların kimliği , ikametgahı ve tabiiyeti
* Şirketin kollektif şirket olduğu ortakların sınırsız sorumlu olduğu belirtilse yeterlidir
* Şirketin ticaret unvanı ve merkezi
* Şirketin faaliyet konusu: konu şirketin ehliyetini belirtir;konu dışına çıkıldığı vakit ehliyette ortadan kalkar. Ayrıca yöneticilerin yönetim ve temsil yetkilerinin sınırını da konu oluşturur.,
* Taahhüt edilen sermayenin miktarı ve niteliği: emek de dahil her türlü değer sermaye olarak şirkete getirilebilir.
* Ortaklarının şirket akitinin altındaki imzalarının noterce onaylanması
* Tescil ile tüzel kişilik kazanılır.ilan şirketi 3 kişilere duyurur.
B.Kuruluştan doğan sorumluluk:
* Akit yazılı ama zorunlu şartlar eksik ise adi şirket
* akit yazılı ama tescil işlemi yapılmamışsa iç ilişkide kolektif şirket
dış ilişkide adi şirket (çünkü tescil işlemi sadece 3 kişiler için yapılır.)